LZMK

Filmska enciklopedija

PROJEKCIJA (filma) Filmska traka traži dalje ...

PROJEKCIJA (filma), prikazivanje filmova s pomoću aparata — kino-projektora. U pravilu, projekcija se obavlja u zatvorenim i zamračenim prostorijama (→ kinematografima), ali i drugdje: npr. projekcije nastavnih filmova u učilištima, projekcije filma u sklopu tv-programa, propagandne projekcije na odgovarajućim mjestima itd. (→ predstava, filmska). Postoji i mogućnost projekcije kod dnevnog svjetla na specijalnom ekranu manjeg formata.

Dimenzije projiciranih slika određene su normama ili propozicijama za razne namjene i formate film. vrpce. Stara norma (još iz nij. razdoblja) za 35 mm film u stand. tehnici određuje da širina slike na platnu mora biti 1/5 od 1/6 dužine gledališta. Tako u kinematografu, gdje je udaljenost od zadnjeg reda sjedala do ekrana 20 m, širina projicirane slike trebala bi biti 3,5 do 4 m; kako je odnos širine i visine slike kod filma u stand, tehnici 1,37:1, visina projicirane slike u navedenom primjeru iznosila bi 2,5 do 2,9 m.

Uvođenje nove, tzv. panoramske kinoprojekcijske tehnike (poč. 50-ih godina) promijenilo je te tzv. kinooptičke odnose, pa prema normama za cinemascopeski (→ proporcije filmske slike) i 70 mm film širina projicirane slike mora biti 40-50% dužine gledališta. Ako je to npr. 28 m, širina slike iznosila bi 11, 20 do 14 m. Odnos širine i visine projicirane cinemascopeske slike je 2,35:1, pa bi u navođenom primjeru visina slike bila 4,7-5,9 m.

Projekcija filma praćena je odgovarajućom ton. kulisom. Kod prvih zv. filmova, 1927/28, ton je bio snimljen na posebne gramofonske ploče 0 40 cm, pa je kod projekcije gramofonski mehanizam bio sinkroniziran s projektorom. Zbog raznih nedostataka napušten je taj tzv. gramoton i uvedene tehnike magnetskoga i optičkog zapisa (→ fonografija, filmska).

U oba slučaja reproduktori (zvučnici) su smješteni iza ekrana, a za posebne zv. efekte na zidovima dvorane.

Osim tehnike namijenjene korištenju u stand. kinematografima, u toku posljednjih 40 godina koriste se i dr. posebno aktraktivne projekcijske tehnike: npr. cinerama, projekcija sa 3 sinkronizirana projektora s pseudoplastičnim efektom na polukružnom ekranu s horizontalnim kutom od 146°, i s prostorno lociranim 6-kanalnim tonom; Disneyjeva cirkarama sa 16 sinkroniziranih projektora, s projekcijom na cilindričnom ekranu; technirama s horizontalnim prolazom film. vrpce kroz posebno konstruirani projektor; stereoskopska projekcija pod nazivom 3D, s istodobnom projekcijom na 2 sinkronizirana projektora, kroz koje prolaze 2 iste film. kopije snimljene sinkrono, ali s izvjesnim pomakom. Isto vrijedi za stereoskopski film, ali samo sa 1 film. vrpcom na kojoj su na svakoj sličici (kadru) ukopirane 2 slike, koje se s pomoću specijalnoga optičkog sistema na projektoru »preklapaju« na ekranu jedna preko druge; projicira se preko polarizacijskih filtara, a gledaoci moraju koristiti naočale s polarizatorima, tako da svako oko vidi zaseban niz slika (što donosi potpuni stereoskopski efekt) (→ stereoskopija).

R. Go.


Citiranje:
PROJEKCIJA (filma). Filmska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2019. Pristupljeno 30.6.2022. <http://filmska.lzmk.hr/Natuknica.aspx?ID=4231>.

kratice i simboli