LZMK

Filmska enciklopedija

ROLA Filmska traka traži dalje ...

ROLA, također kolut, čvrsto namotana film. vrpca unutar metalnog koluta. Stand. dužina role negativa kod 35mm filma iznosi 300 m, što pri brzini projekcije od 24 sličice u sekundi iznosi 10,57 min (u nij. filmu, pri brzini od 16 sličica u sekundi, nešto manje od 15 min). Zbog toga R. radne kopije filma ne smije biti duža od 28 m (uključujući start na početku i blank na kraju). Preostalih 20 m koristi se za izradbu proba prilikom kopiranja. Tako će u fazi montaže radna kopija igr. filma imati 8-10 rola. Za distribuciju spajaju se neparna i parna rola ton. kopije u role dužine cca 600 m. Kod filma formata 16mm stand. dužina role negativa iznosi 120 m, što pri brzini projekcije od 24 sličice u sekundi iznosi 10,26 min. Svaka R. filma mora na početku imati start, a ispred njega i na svom kraju bijeli zaštitni blank (vrpcu vodilju). Izraz rola koristi se i za namotaje perforirane magn. vrpce (tzv. perfo-vrpce).

Budući da je veličina role, odn. moguća dužina na njoj namotane vrpce standardizirana, pojam rola u kinematografiji se dugo upotrebljavao kao »gruba« mjera za dužinu filma, osobito u nij. razdoblju, kad su prevladavali kraći filmovi (posebno do 1920). U to doba filmovi su se snimali, i film. programi kod distributerâ i prikazivačâ ugovarali upravo prema broju rola: »od 1 role« (engl. one reeler), »od 2 role« (two reeller) itd. Vrlo često na jednoj bi se roli nalazila i 2 vrlo kratka filma (npr. slapstick-komedije).

U doba kad su kino-dvorane bile opremljene samo jednim projektorom, kod zamjenjivanja rolâ istog filma neminovna je bila stanka koje je mogla utjecati na kontinuitet doživljaja i razumijevanja film. djela. To je utjecalo na odlike ondašnjih filmova, jer se R. počela tretirati kao »zadana mjera duljine« djela, a kod duljih filmova kao neke vrsti »čin« (engl. act) — dakle djelomično zaokružena cjelina; kako je bilo teško isplanirati te »činove« da točno popunjuju dužinu vrpce od 1 role, one su redovito bile nešto kraće, pa i stoga rola kao mjera dužine ima samo aproksimativnu vrijednost.

M. Rod.


Citiranje:
ROLA. Filmska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2019. Pristupljeno 17.1.2022. <http://filmska.lzmk.hr/Natuknica.aspx?ID=4468>.

kratice i simboli