LZMK

Filmska enciklopedija

NATIONAL FILM BOARD OF CANADA Filmska traka traži dalje ...

NATIONAL FILM BOARD OF CANADA (skr. NFB), francuski Office National du Film de Canada, kan. institucija za film. proizvodnju i distribuciju, osnovana 1939. sa sjedištem u Ottawi (od 1956. u Montrealu) na inicijativu → Johna Griersona i kan. vlade (koja njenu djelatnost subvencionira). Osnovana u okolnostima II svj. rata radi ratne propagande, kasnije se bavi razvijanjem film. medija u znatno širem smislu — kao umjetnosti i činitelja društv. života (osobito obrazovanja). Tokom rata NFB-om rukovodi Grierson, koji — među ostalima — angažira Stuarta Legga, Raymonda Spottiswoodea, Normana McLarena i Jorisa Ivensa; njima se priključuju i mnogi mladi kan. sineasti za koje NFB predstavlja ujedno i film. školu. Najznačajnija ostvarenja tog razdoblja su dokumentarističke serije »Kanada napreduje« (od 1940) te »Svijet u akciji« (1942-45 /→ world in action/) koja je stekla i međunar. ugled. Već tada se NFB počinje baviti i distribucijom i prikazivalaštvom — u prvo vrijeme putem putujućih kina (koja dopiru i do najudaljenijih predjela Kanade), kasnije u suradnji s lokalnim film. savjetima koji projekcije organiziraju u školama i knjižnicama.

Po svršetku rata i povratku J. Griersona u Vel. Britaniju, orijentacija NFB-a znatno se mijenja; umjesto propagandnih filmova počinju se proizvoditi uglavnom obrazovni, a njegovu djelatnost sve više počinje karakterizirati i eksperimentiranje film. izražajnim sredstvima, ponekad i sâmom film. tehnikom. Do najveće prekretnice u radu NFB-a dolazi uvođenjem televizije u Kanadi (1953), kad poduzeće prihvaća suvremenije dokumentarističke metode, npr. → film-istinu. Osobito se ističe grupa producenta Toma Dalyja u kojoj djeluju Wolf Koenig, Roman Kroitor i Terence Macartney-Filgate, koja stvara i neke kratkometr. filmove iznimne vrijednosti (npr. »Dani prije Božića«, 1958, »Glenn Gould«, 1959, i »Usamljeni dječak«, 1962). Ugledu NFB-a osobito pridonosi → Colin Low, čiji se film »Grad zlata« (1957, sa W. Koenigom) smatra prvim → kompilacijskim filmom sačinjenim od fotografijâ. Po prijelazu u Montreal 1956. počinju se snimati i filmovi na franc. jeziku; prvi je »Raketaši« (1958) Michela Braulta i Gillesa Groulxa. U NFB-u djeluju i Claude Jutra, Pierre Perrault, Claude Fournier, Arthur Lamothe i dr., tako da se u njegovu okviru začinje buduća (vrlo samosvojna) quebecka kinematografija.

Od 1962. NFB proizvodi i cjelovečernje igr. filmove; prvi je »Na suhoj zemlji« (1962) Dona Haldanea. Posebno velikog odjeka imali su »Na rastanku nitko nije mahnuo« (1964) Dona Owena, vrhunska primjena metodâ → direktnog filma u igranomu, i »Moj ujak Antoine« (1970) C. Jutraa, u anketi kan. kritičarâ proglašen najboljim kan. filmom svih vremena.

Posebna aktivnost NFB-a (inače sklonog mladima, novim idejama i eksperimentiranju) jest širenje zanimanja na ostale audiovizualne medije. Tako 1967. otpočinje projekt »Challenge for Change« (i njegov frankofonski ekvivalent »Société Nouvelle«); zahvaljujući pronalasku kabelske televizije na eminentno demok. bazi osnivaju se lokalni tv-centri u čijem radu sudjeluje i građanstvo (nosilac projekta bio je John Kemeny, a značajni suradnici bili su George Stoney i C. Low), s programima koji se bave svim najaktualnijim problemima i najakutnijim teškoćama, a velik uspjeh postižu i ostali tv-programi (osobito »Alternative Drama Program« te »Studio D« /samo za žene/). Iako se NFB poč. 80-ih godina — zbog smanjivanja drž. subvencije — našao pred teškim financ. problemima, ipak je uspio zadržati stvaralačku vitalnost i ugled u svijetu. Šest njegovih filmova nagrađeno je Oscarima, oko 50 ih je bilo nominirano, a osvojene su još mnogobrojne nagrade na svim važnijim međunar. festivalima dokum., anim. i eksp. filmova. Od sredine 80-ih godina drž. potpora se povećava, a i zanimanje za rad NFB-a u Kanadi i u inozemstvu (tako su ostvarenja NFB-a 1986. na kan. televiziji emitirana više od 7000 puta, a u inozemstvu oko 17000 puta). Koristi od toga ima i igr. film, pa je NFB-ova frankofonska produkcija »Sumrak američkog carstva« (1986) Denisa Arcanda ostvarila velik međunar. (i komerc.) uspjeh, brojne festivalske nagrade (npr. u Cannesu) i nominaciju za Oscara za najbolji film s neengl. područja.

An. Pet.


Citiranje:
NATIONAL FILM BOARD OF CANADA. Filmska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2019. Pristupljeno 11.8.2022. <http://filmska.lzmk.hr/Natuknica.aspx?ID=3696>.

kratice i simboli